ABD'den 60 Ülkeye Section 301 Kararı: Türkiye'ye %12,5 İlave Gümrük Vergisi

ABD Başkanı Donald J. Trump tarafından 23 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan Başkanlık Muhtırası (Presidential Memorandum) ile, 1974 tarihli Trade Act of 1974'ün Section 301 hükümleri kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ülke ve ekonomi hakkında yeni ticaret tedbirleri uygulanmasına karar verilmiştir.

Soruşturmalar, ilgili ülkelerin zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yasaklamaması veya bu yasağın etkin şekilde uygulanmaması nedeniyle ABD ticaretinin olumsuz etkilendiği gerekçesiyle başlatılmış; ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda söz konusu uygulamaların Section 301 kapsamında yaptırım uygulanmasını gerektirdiği tespit edilmiştir.

Türkiye Açısından Kararın Kapsamı

Türkiye, soruşturmaya konu edilen 60 ekonomi arasında yer almakta olup, Başkanlık Muhtırası'nın Section 1(a)(iii) hükmü uyarınca, Türkiye menşeli ve Annex kapsamında muaf tutulmayan ürünlerin ABD'ye ithalatında %12,5 oranında ilave Section 301 gümrük vergisi uygulanacaktır.

Söz konusu vergi, ürünün tabi olduğu mevcut ABD gümrük vergilerine ilave olarak tahsil edilecektir.

Ülkelere Göre Vergi Oranları

Başkanlık Muhtırası kapsamında ülkeler üç farklı uygulamaya tabi tutulmuştur.

%10 İlave Vergi

Aşağıdaki ülkeler için %10 oranında Section 301 ilave gümrük vergisi uygulanacaktır:

Arjantin
Bangladeş
Kamboçya
Kanada
Ekvador
El Salvador
Guatemala
Honduras
Hindistan
Endonezya
Ürdün
Malezya
Meksika
Pakistan
Sri Lanka
Birleşik Krallık
Trinidad ve Tobago

Bu ülkelerin zorla çalıştırma ile üretilen malların ithalatına yönelik düzenleme yapmaları, uygulamaya başlamaları veya ABD ile bu konuda taahhütte bulunmaları nedeniyle daha düşük oran uygulanması uygun görülmüştür.

Avrupa Birliği, Japonya, Güney Kore, İsviçre ve Tayvan

Bu ekonomiler bakımından sabit bir ilave vergi oranı öngörülmemiştir.

Başkanlık Muhtırası'nın Section 1(a)(ii) hükmü uyarınca mevcut En Çok Kayrılan Ülke (MFN) gümrük vergileri dikkate alınacak; toplam vergi yükü;

Avrupa Birliği ve Tayvan için %10'u,
Japonya, Güney Kore ve İsviçre için ise %12,5'i

aşmayacak şekilde hesaplanacaktır.

%12,5 İlave Vergi

Yukarıda belirtilen gruplar dışında kalan ülkeler bakımından ise %12,5 oranında Section 301 ilave gümrük vergisi uygulanacaktır. Türkiye bu grupta yer almaktadır.

Muafiyet Kapsamındaki Ürünler (Annex)

Başkanlık Muhtırası'nın Section 1(b) hükmü uyarınca, ilave vergiler tüm ürünlere uygulanmayacak olup, muaf tutulacak ürünler Başkanlık Muhtırası'nın eki (Annex) ile belirlenmiştir.

Annex'te yer alan muafiyetler genel olarak;

ABD'de yeterli miktarda üretilemeyen hammaddeler,
İlave vergi uygulanması halinde arz sıkıntısı oluşturabilecek ürünler,
Alternatif tedarik kaynaklarından temin edilemeyen ürünler,
İlave verginin soruşturmanın amacına katkı sağlamayacağı değerlendirilen ürünler,
Bazı ülkelerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmelerini teşvik etmek amacıyla belirlenen ürünleri

kapsamaktadır.

Ayrıca Section 1(c) hükmü ile ABD Ticaret Temsilciliği'ne (USTR), Annex'te yer alan ürünler doğrultusunda ABD Uyumlaştırılmış Tarife Cetveli'nde (HTSUS) gerekli değişikliklerin yapılması talimatı verilmiştir.

Tekstil ve Hazır Giyim Ürünlerine İlişkin Düzenleme

Başkanlık Muhtırası'nın Section 2 hükmü kapsamında Bangladeş, Kamboçya, Endonezya ve Malezya için üç yıl süreyle uygulanacak Tarife Kontenjanı (Tariff Rate Quota - TRQ) sistemi oluşturulması öngörülmüştür.

Bu düzenleme ile belirli miktardaki tekstil ve hazır giyim ürünlerinin Section 301 ilave vergisine tabi olmaksızın ABD'ye ithaline imkân sağlanacak olup, uygulamaya ilişkin usul ve esasların ABD Ticaret Temsilciliği tarafından duyurulacağı belirtilmiştir.

Değerlendirme

Söz konusu düzenleme, ABD'nin zorla çalıştırma ile mücadele politikası kapsamında yürürlüğe aldığı yeni bir ticaret tedbiri niteliği taşımaktadır.

Türkiye bakımından, Annex kapsamında muaf tutulmayan ürünlerin ABD'ye ihracatında %12,5 oranında ilave Section 301 gümrük vergisi uygulanacak olması, özellikle ABD pazarına yönelik ihracat yapan firmalar açısından maliyet hesaplarının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilecektir.

Bu çerçevede ihracatçı firmaların, ürünlerinin Annex kapsamında muafiyet listesinde yer alıp almadığını ve uygulanacak HTSUS düzenlemelerini ürün bazında incelemeleri önem arz etmektedir.